Chiều 15/4, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM (ITPC) phối hợp Ban Quản lý Khu Nông nghiệp Công nghệ cao TP.HCM (AHTP), Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM và Hợp tác xã Tam Nông Việt Nam tổ chức hội thảo chuyên đề “Nông nghiệp đô thị – Tương lai nông nghiệp trong lòng thành phố”. Sự kiện nằm trong khuôn khổ Triển lãm Quốc tế ngành Lương thực Thực phẩm TP.HCM lần thứ 5 năm 2026 (HCMC FOODEX 2026).
Bà Hồ Thị Quyên, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM. Ảnh: Lê Bình.
Hội thảo không chỉ giới thiệu các mô hình, mà còn đặt ra một câu hỏi lớn: làm thế nào để nông nghiệp đô thị thoát khỏi quy mô thử nghiệm, trở thành một cấu phần thực sự của nền kinh tế đô thị.
Theo báo cáo World Urbanization Prospects 2018 của Liên Hợp Quốc, hiện khoảng 55% dân số thế giới sinh sống tại khu vực đô thị và dự báo sẽ tăng lên 68% vào năm 2050. Tại Việt Nam, dữ liệu của Ngân hàng Thế giới cho thấy tỷ lệ đô thị hóa đã vượt 40% và tiếp tục gia tăng nhanh. Áp lực về lương thực, môi trường và hạ tầng đô thị vì thế ngày càng lớn, buộc các thành phố phải tìm kiếm những mô hình sản xuất mới, thích ứng hơn.
Trong bối cảnh đó, nông nghiệp công nghệ cao được xem là lời giải tiềm năng. Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), các mô hình này có thể giúp tăng năng suất từ 2 – 3 lần, đồng thời giảm đáng kể tài nguyên đầu vào. Thị trường nông nghiệp công nghệ cao toàn cầu cũng đang tăng trưởng 10 – 12% mỗi năm, cho thấy dư địa phát triển rất lớn.
Bà Hồ Thị Quyên, Phó Giám đốc ITPC cho rằng, TP.HCM có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển nông nghiệp đô thị nhờ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động. Thực tế, TP.HCM là một trong những địa phương đi đầu trong triển khai các mô hình nông nghiệp công nghệ cao, có hiệu quả.
“Với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động cùng sự hiện diện của AHTP, TP.HCM có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển các mô hình nông nghiệp đô thị tiên tiến. Tuy nhiên, việc nhân rộng các mô hình này vẫn còn những hạn chế nhất định, đặc biệt trong kết nối giữa nghiên cứu, doanh nghiệp, thị trường và trong chuyển giao công nghệ vào thực tiễn sản xuất”, bà Quyên nêu.
Nông nghiệp đô thị, đặc biệt là các mô hình ứng dụng công nghệ cao, góp phần giảm phát thải, tiết kiệm tài nguyên và tăng khả năng thích ứng, qua đó trở thành một giải pháp quan trọng trong ứng phó với biến đổi khí hậu tại các đô thị lớn. Ảnh: Lê Bình.
Nhận định này được cụ thể hóa bằng những con số từ phía đơn vị nghiên cứu. Ông Phạm Cao Khải, Trưởng phòng Khoa học và Đào tạo (AHTP), cho biết hơn 550 đề tài đã được triển khai, với khoảng 70% có khả năng ứng dụng thực tế. AHTP cũng đã xây dựng hơn 160 quy trình kỹ thuật và triển khai hơn 580 mô hình công nghệ cao. Tuy vậy, khoảng cách từ “có công nghệ” đến “thương mại hóa thành công” vẫn là một hành trình dài, đòi hỏi sự tham gia đồng bộ của nhiều bên.
TS Võ Đình Long, giảng viên Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM cho hay, kinh nghiệm từ các nước trong khu vực để cho thấy, bài toán không nằm ở diện tích mà ở cách tổ chức sản xuất. “Singapore, dù chỉ còn khoảng 1% đất nông nghiệp, vẫn tự đáp ứng được 14% nhu cầu rau ăn lá và 26% nhu cầu trứng nhờ các mô hình trang trại đô thị công nghệ cao. Malaysia cũng phát triển tới 11.000 cộng đồng nông dân đô thị. Những ví dụ này cho thấy, nếu có chiến lược phù hợp, nông nghiệp đô thị hoàn toàn có thể trở thành một ngành sản xuất hiệu quả”, TS Trần Đình Long dẫn chứng.
Từ thực tiễn TP.HCM, nông nghiệp đô thị đang dần cho thấy những tín hiệu khả quan. Theo bà Nguyễn Thị Vân Anh, Giám đốc Hợp tác xã Tam Nông Việt Nam, các mô hình như thủy canh nằm ngang, thủy canh trụ đứng hay địa canh đã chứng minh hiệu quả rõ rệt trong không gian nhỏ như ban công, sân thượng, mở ra khả năng sản xuất ngay trong lòng đô thị.
“Ngay giữa lòng đô thị, một ban công nhỏ hoàn toàn có thể trở thành nơi cung cấp nguồn thực phẩm sạch, chủ động cho cả gia đình. Không cần đất rộng hay kĩ thuật phức tạp… chỉ cần vài chậu cây và ít thời gian mỗi ngày, mỗi gia đình đã có một khu vườn nhỏ của mình”, bà Vân Anh chia sẻ.
Các mô hình thủy canh, nông nghiệp công nghệ cao được giới thiệu tại hội thảo, cho thấy tiềm năng phát triển sản xuất ngay trong không gian đô thị hạn chế. Ảnh: Lê Bình.
Tuy nhiên, để các mô hình này lan tỏa mạnh mẽ hơn, yêu cầu đặt ra là tiếp tục hoàn thiện hệ sinh thái hỗ trợ, từ nguồn vốn, chuyển giao kỹ thuật đến xây dựng đầu ra ổn định cho sản phẩm. Khi những yếu tố này được kết nối đồng bộ, tiềm năng của nông nghiệp đô thị sẽ được khai thác hiệu quả hơn, thay vì chỉ dừng ở quy mô thử nghiệm.
Thực tế cho thấy, TP.HCM đang từng bước hình thành nền tảng cho sự phát triển này, với hệ thống nghiên cứu, doanh nghiệp và thị trường ngày càng gắn kết hơn. Trong bối cảnh quỹ đất hạn chế, biến đổi khí hậu và áp lực đô thị gia tăng, nông nghiệp công nghệ cao không chỉ giúp tối ưu tài nguyên mà còn góp phần cải thiện môi trường sống đô thị.
Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/nong-nghiep-do-thi-tru-cot-xanh-cho-tuong-lai-tphcm-d806600.html
