Tìm giải pháp phát triển nông nghiệp tuần hoàn xanh, bền vững

Ngày 11/9, tại phường An Bình, TP Cần Thơ, Trung tâm Ứng dụng Tiến bộ Khoa học và Công nghệ (Sở Khoa học và Công nghệ TP Cần Thơ) phối hợp Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ tổ chức hội thảo “Phát triển nông nghiệp tuần hoàn ở tỉnh Sóc Trăng (cũ): Hiện trạng và giải pháp trong bối cảnh hiện nay”.

Ông Phạm Trường Giang, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP Cần Thơ, cho rằng mô hình kinh tế tuyến tính lâu nay dựa chủ yếu vào khai thác tài nguyên làm đầu vào cho sản xuất, trong khi chất thải sau sản xuất lại trở thành nguồn gây ô nhiễm. Nếu tiếp tục mô hình này, tài nguyên thiên nhiên sẽ ngày càng cạn kiệt, đồng thời gia tăng nguy cơ suy thoái đất, nước và không khí.

Trong khi đó, kinh tế tuần hoàn hướng đến khôi phục, tái tạo tài nguyên, hạn chế chất thải và biến chất thải thành nguồn nguyên liệu thứ cấp. Đối với nông nghiệp, phát triển theo hướng tuần hoàn không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn giúp gia tăng giá trị nông sản, giảm phát thải khí nhà kính và nâng cao tính bền vững của sản xuất.

Theo ông Phạm Trường Giang, đây là hướng đi tất yếu của nền nông nghiệp bền vững. Tuy nhiên, Việt Nam hiện vẫn thiếu những mô hình chuẩn có khả năng ứng dụng và nhân rộng. Tại ĐBSCL và vùng Sóc Trăng trước đây, một số mô hình đã tận dụng phụ phẩm nông nghiệp như dùng rơm sau thu hoạch để trồng nấm, chất thải chăn nuôi để sản xuất khí gas, nhưng còn phân tán, chưa được kết nối thành hệ thống.

Hội thảo nằm trong khuôn khổ đề tài “Đánh giá hiện trạng, nhu cầu và đề xuất các giải pháp phát triển nông nghiệp tuần hoàn ở tỉnh Sóc Trăng”, do Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Sóc Trăng trước đây quản lý, cấp kinh phí và nay thuộc Sở Khoa học và Công nghệ TP Cần Thơ.

TS. Hoàng Thị Thu Huyền, Phó Viện trưởng Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ, chủ nhiệm đề tài, cho biết nghiên cứu tập trung đánh giá hiện trạng, nhu cầu và khả năng ứng dụng nông nghiệp tuần hoàn; đồng thời xây dựng các mô hình trong trồng trọt, chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản.

Nhóm nghiên cứu đã khảo sát doanh nghiệp, hợp tác xã và nông hộ tại nhiều địa bàn của tỉnh Sóc Trăng trước đây, đồng thời triển khai 3 mô hình gồm sản xuất lúa, chăn nuôi bò và nuôi tôm nước lợ kết hợp cá chốt, cá nâu tại các hợp tác xã, nông hộ trên địa bàn huyện Thạnh Trị và Mỹ Xuyên trước đây, nay thuộc các xã Vĩnh Lợi và Ngọc Tố của TP Cần Thơ.

Kết quả bước đầu cho thấy các mô hình mang lại hiệu quả khá tốt về kinh tế và môi trường, có khả năng nhân rộng. Đây là cơ sở để nhóm nghiên cứu tiếp tục đề xuất các chính sách, giải pháp phát triển nông nghiệp tuần hoàn.

TS. Huyền cho rằng ĐBSCL có nguồn phụ phẩm dồi dào từ trồng trọt, chăn nuôi và thủy sản. Nếu được khai thác hợp lý, nguồn phụ phẩm này có thể trở thành nguyên liệu cho các quá trình sản xuất khác, hình thành vòng tuần hoàn giữa trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản và chế biến. Qua đó vừa giảm chất thải, bảo vệ môi trường, vừa tạo thêm giá trị gia tăng, nâng cao thu nhập và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Trong không gian phát triển mới của TP Cần Thơ sau khi sáp nhập tỉnh Sóc Trăng và tỉnh Hậu Giang, yêu cầu xây dựng nền nông nghiệp xanh, hiện đại, phát thải thấp và thích ứng với biến đổi khí hậu ngày càng cấp thiết. Vì vậy, kết quả nghiên cứu được kỳ vọng sẽ cung cấp thêm cơ sở khoa học và thực tiễn cho định hướng phát triển nông nghiệp tuần hoàn của TP Cần Thơ và vùng ĐBSCL.

Các đại biểu cũng trao đổi về kinh nghiệm trong nước, quốc tế; giải pháp công nghệ, liên kết sản xuất, chính sách và thị trường, hướng tới đưa các mô hình nông nghiệp tuần hoàn từ quy mô đơn lẻ trở thành hướng phát triển có tính hệ thống, tạo giá trị kinh tế cao và bền vững.